Elke kaart is een Wikipedia-artikel.

Wezen

Adolf Hitler (Braunau am Inn, 20 april 1889 – Berlijn, 30 april 1945) was een in Oostenrijk geboren Duitse politicus en de leider van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP). Op 30 januari 1933 kwam hij aan de macht als rijkskanselier van Duitsland en na 2 augustus 1934 als staatshoofd (Führer en rijkskanselier). Hij was aan de macht tot aan zijn dood in 1945. Hitler is het meest bekend om zijn centrale rol in de opkomst van de Duitse variant van het fascisme (het nationaalsocialisme), de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Hitler veranderde Duitsland van een beginnende democratie, de Weimarrepubliek, in een totalitaire staat met hemzelf als de absolute dictator, die elke tegenstand tegen zijn regime op meedogenloze wijze de kop indrukte. Tegenstanders werden opgesloten in concentratiekampen of vermoord. Vanaf het begin was Hitlers politiek gebaseerd op gebruik van geweld en terreur door middel van de Sturmabteilung (SA) en later de Schutzstaffel (SS). Hitlers streven om de vernederingen van de Vrede van Versailles (1919) voor Duitsland ongedaan te maken en zijn expansiepolitiek om Lebensraum voor Duitsland te creëren, leidden tot het begin van de Tweede Wereldoorlog. Een ander kenmerk van Hitlers politiek was zijn extreem-racistische nazi-ideologie waarbij een ras van als Arisch beschouwde Übermenschen moest worden gecreëerd. Deze ideologie zou uiteindelijk leiden tot de Holocaust, de systematische uitroeiing van miljoenen mensen die als untermenschen gezien werden zoals Joden, Slaven, Roma, gehandicapten en anderen. Toen duidelijk was dat Duitsland de oorlog verloor gaf Hitler de opdracht dat het Duitse volk tot het bittere einde moest vechten en dat de nazi's de Duitse industriële complexen moesten vernietigen. Zelf pleegde hij in zijn ondergrondse bunker in Berlijn zelfmoord. Aan het einde van zijn regering lagen Duitsland en een groot deel van Europa in puin en waren er tientallen miljoenen doden te betreuren. Hitler was een gedecoreerde veteraan uit de Eerste Wereldoorlog. In 1919 werd hij lid van de voorloper van de nazipartij (DAP) en in 1921 werd hij de leider van de NSDAP. In 1923 pleegde hij een poging tot staatsgreep, bekend als de Bierkellerputsch bij de Bürgerbräukellerbierhal in München. De mislukte staatsgreep leidde tot de opsluiting van Hitler, een periode waarin hij zijn memoires, Mein Kampf, schreef. Na zijn vrijlating in 1924 kreeg hij steeds meer steun onder de Duitse kiezers. Hitler promootte pangermanisme, antisemitisme en anticommunisme met charismatische redevoeringen en propaganda. Hij werd in 1933 tot rijkskanselier benoemd en transformeerde de Weimarrepubliek in het Derde Rijk, een eenpartijdictatuur gebaseerd op de totalitaire en autocratische ideologie van het nationaalsocialisme. Het was duidelijk de bedoeling van Hitler om in Europa een Nieuwe Orde van absolute nazi-Duitse hegemonie te vestigen. Zijn buitenlandse en binnenlandse politiek had tot doel Lebensraum te scheppen voor wat hij zag als het "Arische ras". Dit vereiste de herbewapening van Duitsland, wat leidde tot de bezetting van het Tsjechische deel van Tsjecho-Slowakije en de invasie van Polen door de Wehrmacht in 1939. Zo begon de Tweede Wereldoorlog in Europa. Onder leiding van Hitler bezetten Duitse troepen en hun Europese bondgenoten tussen 1940 en 1943 het grootste deel van Europa en Noord-Afrika. Vanaf 1943 drongen de geallieerde legers de Duitsers weer terug, waarna ze Duitsland in het voorjaar van 1945 uiteindelijk versloegen en bezetten. Hitlers bewind leidde tot tientallen miljoenen doden, waaronder de systematische moord op miljoenen burgers, waaronder ongeveer zes miljoen Joden en tussen de 500.000 en 1.500.000 Roma.

Wezen

Michael Joseph Jackson (Gary, Indiana, 29 augustus 1958 – Los Angeles, Californië, 25 juni 2009), ook bekend als The King of Pop, was een Amerikaans zanger, danser, componist en filantroop. Hij geldt als een van de succesvolste artiesten ooit en is de meest bekroonde solomuziekartiest ter wereld. Jackson onderscheidde zich door zijn herkenbare stem en zijn typische dansbewegingen. Jackson stond al op zeer jeugdige leeftijd als lid van The Jackson 5 op het podium en startte als tiener een solocarrière. In het begin van de jaren 80 was hij internationaal een van de grootste popsterren. Hij bereikte zijn grootste succes met het album Thriller, dat met 65 miljoen verkochte exemplaren geldt als het bestverkochte album aller tijden. Jackson heeft wereldwijd tussen 400 en 500 miljoen albums en singles verkocht. Jackson versterkte zijn muziek en imago met opvallende videoclips, waarin zijn ritmische dansstijl duidelijk tot uitdrukking komt. Een van de bekendste videoclips, die van Thriller, duurt veertien minuten. De clip voor zijn single Scream, een duet met zijn zus Janet Jackson, kostte zeven miljoen dollar. Deze clip houdt sinds 1995 het record voor duurste muziekvideo. Die video, geregisseerd door Mark Romanek, kreeg een MTV Video Music Award in de categorie dance en een Grammy Award voor beste korte video. Karakteristiek voor de muziek van Michael Jackson is zijn stem en de in bijna alle nummers aanwezige sterke baslijn. Er was niet alleen aandacht voor zijn muziek en dans, maar ook voor zijn nogal excentrieke gedrag. Hij werd dikwijls afgeschilderd als iemand die totaal afgezonderd leefde van de 'grotemensenwereld' en zijn tijd liever met kinderen en dieren doorbracht (het syndroom van Peter Pan). Om die redenen werd Jackson in de media vaak Wacko Jacko genoemd, een naam die hij verafschuwde. Jackson overleed op donderdag 25 juni 2009, nadat hij rond het middaguur in zijn woning in Los Angeles door een hartstilstand werd getroffen. Hij werd naar het UCLA Medical Center gebracht, waar hij om 14:26 uur lokale tijd (21:26 UTC) op 50-jarige leeftijd dood werd verklaard. De herdenkingsceremonie vond plaats op 7 juli 2009 in Los Angeles. Op 3 september 2009 werd Jackson bijgezet in een mausoleum op Forest Lawn Memorial Park in Glendale. Jacksons privéarts, Conrad Murray, werd veroordeeld voor doodslag, wegens onjuiste toediening van medicijnen.

Wezen

Donald John Trump (Queens (New York), 14 juni 1946) is een Amerikaans zakenman, mediapersoonlijkheid en politicus. Hij is sinds 20 januari 2025 de 47e president van de Verenigde Staten. Eerder was hij van 20 januari 2017 tot en met 20 januari 2021 de 45e president. Trump is lid van de Republikeinse Partij. Voor zijn politieke loopbaan was Trump actief in de vastgoedsector en verwierf hij bekendheid als presentator van het televisieprogramma The Apprentice. Trumps politieke loopbaan heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van de Republikeinse Partij en de Amerikaanse politiek. Zijn presidentschappen gingen gepaard met sterke politieke polarisatie. Na zijn nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2020 betwistte hij de uitslag, wat leidde tot politieke en juridische controverses. Met zijn verkiezingsoverwinning in 2024 werd hij, na Grover Cleveland, de tweede president in de Amerikaanse geschiedenis die twee niet-opeenvolgende ambtstermijnen vervulde.

Wezen

Napoleon Bonaparte (Ajaccio, 15 augustus 1769 – Sint-Helena, 5 mei 1821), gedoopt als Napoleone di Buonaparte, was een Frans generaal en dictator tijdens en na de Franse Revolutie. Als Napoleon I was hij van 2 december 1804 tot 11 april 1814 keizer der Fransen. Van 17 maart 1805 tot 11 april 1814 was hij koning van Italië (hij nam een groot deel van het Italiaanse schiereiland) en van 1806 tot 1813 beschermer van de Rijnbond. Zijn juridische hervorming, de Code Napoléon, had een grote en blijvende invloed op het recht in vele landen, onder andere in Nederland en België. Hij wordt eveneens herinnerd om zijn rol in de napoleontische oorlogen en vanwege de titel van keizer die hij aannam. Het lukte hem tijdelijk een groot deel van Europa onder zijn gezag te brengen. Napoleon werd op Corsica geboren. Zijn familieclan was van Italiaanse afkomst. In de jaren voor de Franse Revolutie werd hij in Brienne-le-Château tot artillerieofficier opgeleid. Bonaparte kreeg onder de Eerste Franse Republiek bekendheid. Hij wist de Eerste en Tweede Coalitie tegen Frankrijk te verslaan. In 1799 pleegde hij een staatsgreep, waarna hij zichzelf als eerste consul installeerde. In 1804 liet hij zich tot keizer van Frankrijk uitroepen. Na een serie van overwinningen slaagde hij erin met Frankrijk continentaal Europa te domineren. Bij de handhaving van de Franse invloedssfeer maakte Napoleon gebruik van allianties, waarbij hij in andere landen familieleden in machtsposities benoemde om daar als Franse vazallen te heersen, zoals Lodewijk Napoleon in het koninkrijk Holland. In Vlaanderen waren er adellijke getrouwen, zoals Charles Joseph François Vilain XIIII en zijn nageslacht. De veldtocht van Napoleon naar Rusland in 1812 was het keerpunt. Zijn Grande Armée werd gedecimeerd en in 1813 versloeg de Zesde Coalitie Napoleon in de Slag bij Leipzig. In 1814 viel de Coalitie Frankrijk binnen. Hij trad af en werd verbannen naar het eiland Elba. In februari 1815 keerde hij terug naar Frankrijk en greep opnieuw de macht, wat het begin inluidde van de Honderd Dagen. Hij werd in de Slag bij Waterloo verslagen en keerde weer naar Parijs. Hij abdiceerde opnieuw, gaf zich over aan de Britten en werd naar Sint-Helena verbannen. Volgens een autopsie stierf hij er aan maagkanker.

Wezen

Lionel Andrés Messi Cuccitinni (Rosario (Argentinië), 24 juni 1987), kortweg Lionel Messi, is een Argentijns voetballer die doorgaans als aanvaller speelt. Hij wordt beschouwd als een van de beste spelers aller tijden. Messi stroomde in 2004 door vanuit de jeugdopleiding van FC Barcelona, waar hij al zijn successen behaalde totdat hij in augustus 2021 gedwongen de club verliet en een tweejarig contract tekende bij Paris Saint-Germain, die hij medio 2023 verliet voor Inter Miami. Vanwege zijn lengte en snelheid draagt hij de bijnaam La Pulga (De Vlo). In 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021 en 2023 werd hij uitgeroepen tot beste voetballer ter wereld, een record. Ook won Messi zesmaal de Europese Gouden Schoen, tevens een record. Met 47 officiële voetbalprijzen is Messi de meest gedecoreerde voetballer aller tijden. In 2005 debuteerde Messi in het Argentijns voetbalelftal, waarmee hij in 2021 en 2024 de Copa América won en in 2022 wereldkampioen werd. Hij is sinds 2011 aanvoerder van La Albiceleste, kroonde zich in 2016 tot topscorer aller tijden en werd in 2021 recordinternational. Hij nam zes keer deel aan het wereldkampioenschap voetbal en is recordhouder met meest gespeelde wedstrijden op een WK.

Wezen

Albert Einstein (Ulm, 14 maart 1879 – Princeton, 18 april 1955) was een Duits-Zwitsers-Amerikaanse theoretisch natuurkundige van Joodse afkomst. Hij wordt algemeen gezien als een van de belangrijkste natuurkundigen uit de geschiedenis, naast Isaac Newton en James Clerk Maxwell. Zelf noemde hij altijd Newton als een veel belangrijker natuurkundige dan zichzelf omdat Newton, anders dan Einstein, behalve theoretische ook grote experimentele ontdekkingen deed.

Wezen

Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (; Amiens, 21 december 1977) is een Frans politicus en sinds 14 mei 2017 de president van Frankrijk. Macron wordt doorgaans omschreven als sociaal-liberaal en was eerder minister van Economische, Industriële en Digitale Zaken in de regering van premier Manuel Valls. Macron richtte in 2016 de beweging En Marche op en won in 2017 de Franse presidentsverkiezingen van Marine Le Pen, waarmee hij de jongste president uit de Franse geschiedenis werd. In 2022 werd hij herkozen voor een tweede ambtstermijn. Uit hoofde van zijn functie is hij tevens co-vorst van Andorra.

Wezen

De traditioneel-christelijke benadering van Jezus (Oudgrieks: Ἰησοῦς) is de visie van de (orthodox-christelijke) traditie van het christendom, namelijk dat hij de Zoon van God is en daarmee deel uitmaakt van de goddelijke drie-eenheid of triniteit. In de traditioneel-christelijke benadering wordt Jezus aangeduid als Jezus Christus; soms ook als Jezus de Messias. Het unitarisme is daarentegen een christelijke stroming die de leer van de goddelijke drie-eenheid verwerpt. Het gaat hierbij om de opvattingen zoals die feitelijk in diverse kerkgenootschappen heersen. Dit staat geheel los van het historisch-kritisch onderzoek naar de historische persoon van Jezus.