331.019 kaarten, één per artikel.

Wezen

Donald John Trump (Queens (New York), 14 juni 1946) is een Amerikaans zakenman, mediapersoonlijkheid en politicus. Hij is sinds 20 januari 2025 de 47e president van de Verenigde Staten. Eerder was hij van 20 januari 2017 tot en met 20 januari 2021 de 45e president. Trump is lid van de Republikeinse Partij. Voor zijn politieke loopbaan was Trump actief in de vastgoedsector en verwierf hij bekendheid als presentator van het televisieprogramma The Apprentice. Trumps politieke loopbaan heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van de Republikeinse Partij en de Amerikaanse politiek. Zijn presidentschappen gingen gepaard met sterke politieke polarisatie. Na zijn nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2020 betwistte hij de uitslag, wat leidde tot politieke en juridische controverses. Met zijn verkiezingsoverwinning in 2024 werd hij, na Grover Cleveland, de tweede president in de Amerikaanse geschiedenis die twee niet-opeenvolgende ambtstermijnen vervulde.

Wezen

Michael Joseph Jackson (Gary, Indiana, 29 augustus 1958 – Los Angeles, Californië, 25 juni 2009), ook bekend als The King of Pop, was een Amerikaans zanger, danser, componist en filantroop. Hij geldt als een van de succesvolste artiesten ooit en is de meest bekroonde solomuziekartiest ter wereld. Jackson onderscheidde zich door zijn herkenbare stem en zijn typische dansbewegingen. Jackson stond al op zeer jeugdige leeftijd als lid van The Jackson 5 op het podium en startte als tiener een solocarrière. In het begin van de jaren 80 was hij internationaal een van de grootste popsterren. Hij bereikte zijn grootste succes met het album Thriller, dat met 65 miljoen verkochte exemplaren geldt als het bestverkochte album aller tijden. Jackson heeft wereldwijd tussen 400 en 500 miljoen albums en singles verkocht. Jackson versterkte zijn muziek en imago met opvallende videoclips, waarin zijn ritmische dansstijl duidelijk tot uitdrukking komt. Een van de bekendste videoclips, die van Thriller, duurt veertien minuten. De clip voor zijn single Scream, een duet met zijn zus Janet Jackson, kostte zeven miljoen dollar. Deze clip houdt sinds 1995 het record voor duurste muziekvideo. Die video, geregisseerd door Mark Romanek, kreeg een MTV Video Music Award in de categorie dance en een Grammy Award voor beste korte video. Karakteristiek voor de muziek van Michael Jackson is zijn stem en de in bijna alle nummers aanwezige sterke baslijn. Er was niet alleen aandacht voor zijn muziek en dans, maar ook voor zijn nogal excentrieke gedrag. Hij werd dikwijls afgeschilderd als iemand die totaal afgezonderd leefde van de 'grotemensenwereld' en zijn tijd liever met kinderen en dieren doorbracht (het syndroom van Peter Pan). Om die redenen werd Jackson in de media vaak Wacko Jacko genoemd, een naam die hij verafschuwde. Jackson overleed op donderdag 25 juni 2009, nadat hij rond het middaguur in zijn woning in Los Angeles door een hartstilstand werd getroffen. Hij werd naar het UCLA Medical Center gebracht, waar hij om 14:26 uur lokale tijd (21:26 UTC) op 50-jarige leeftijd dood werd verklaard. De herdenkingsceremonie vond plaats op 7 juli 2009 in Los Angeles. Op 3 september 2009 werd Jackson bijgezet in een mausoleum op Forest Lawn Memorial Park in Glendale. Jacksons privéarts, Conrad Murray, werd veroordeeld voor doodslag, wegens onjuiste toediening van medicijnen.

Wezen

Napoleon Bonaparte (Ajaccio, 15 augustus 1769 – Sint-Helena, 5 mei 1821), gedoopt als Napoleone di Buonaparte, was een Frans generaal en dictator tijdens en na de Franse Revolutie. Als Napoleon I was hij van 2 december 1804 tot 11 april 1814 keizer der Fransen. Van 17 maart 1805 tot 11 april 1814 was hij koning van Italië (hij nam een groot deel van het Italiaanse schiereiland) en van 1806 tot 1813 beschermer van de Rijnbond. Zijn juridische hervorming, de Code Napoléon, had een grote en blijvende invloed op het recht in vele landen, onder andere in Nederland en België. Hij wordt eveneens herinnerd om zijn rol in de napoleontische oorlogen en vanwege de titel van keizer die hij aannam. Het lukte hem tijdelijk een groot deel van Europa onder zijn gezag te brengen. Napoleon werd op Corsica geboren. Zijn familieclan was van Italiaanse afkomst. In de jaren voor de Franse Revolutie werd hij in Brienne-le-Château tot artillerieofficier opgeleid. Bonaparte kreeg onder de Eerste Franse Republiek bekendheid. Hij wist de Eerste en Tweede Coalitie tegen Frankrijk te verslaan. In 1799 pleegde hij een staatsgreep, waarna hij zichzelf als eerste consul installeerde. In 1804 liet hij zich tot keizer van Frankrijk uitroepen. Na een serie van overwinningen slaagde hij erin met Frankrijk continentaal Europa te domineren. Bij de handhaving van de Franse invloedssfeer maakte Napoleon gebruik van allianties, waarbij hij in andere landen familieleden in machtsposities benoemde om daar als Franse vazallen te heersen, zoals Lodewijk Napoleon in het koninkrijk Holland. In Vlaanderen waren er adellijke getrouwen, zoals Charles Joseph François Vilain XIIII en zijn nageslacht. De veldtocht van Napoleon naar Rusland in 1812 was het keerpunt. Zijn Grande Armée werd gedecimeerd en in 1813 versloeg de Zesde Coalitie Napoleon in de Slag bij Leipzig. In 1814 viel de Coalitie Frankrijk binnen. Hij trad af en werd verbannen naar het eiland Elba. In februari 1815 keerde hij terug naar Frankrijk en greep opnieuw de macht, wat het begin inluidde van de Honderd Dagen. Hij werd in de Slag bij Waterloo verslagen en keerde weer naar Parijs. Hij abdiceerde opnieuw, gaf zich over aan de Britten en werd naar Sint-Helena verbannen. Volgens een autopsie stierf hij er aan maagkanker.

Wezen

Adolf Hitler (Braunau am Inn, 20 april 1889 – Berlijn, 30 april 1945) was een in Oostenrijk geboren Duitse politicus en de leider van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP). Op 30 januari 1933 kwam hij aan de macht als rijkskanselier van Duitsland en na 2 augustus 1934 als staatshoofd (Führer en rijkskanselier). Hij was aan de macht tot aan zijn dood in 1945. Hitler is het meest bekend om zijn centrale rol in de opkomst van de Duitse variant van het fascisme (het nationaalsocialisme), de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust. Hitler veranderde Duitsland van een beginnende democratie, de Weimarrepubliek, in een totalitaire staat met hemzelf als de absolute dictator, die elke tegenstand tegen zijn regime op meedogenloze wijze de kop indrukte. Tegenstanders werden opgesloten in concentratiekampen of vermoord. Vanaf het begin was Hitlers politiek gebaseerd op gebruik van geweld en terreur door middel van de Sturmabteilung (SA) en later de Schutzstaffel (SS). Hitlers streven om de vernederingen van de Vrede van Versailles (1919) voor Duitsland ongedaan te maken en zijn expansiepolitiek om Lebensraum voor Duitsland te creëren, leidden tot het begin van de Tweede Wereldoorlog. Een ander kenmerk van Hitlers politiek was zijn extreem-racistische nazi-ideologie waarbij een ras van als Arisch beschouwde Übermenschen moest worden gecreëerd. Deze ideologie zou uiteindelijk leiden tot de Holocaust, de systematische uitroeiing van miljoenen mensen die als untermenschen gezien werden zoals Joden, Slaven, Roma, gehandicapten en anderen. Toen duidelijk was dat Duitsland de oorlog verloor gaf Hitler de opdracht dat het Duitse volk tot het bittere einde moest vechten en dat de nazi's de Duitse industriële complexen moesten vernietigen. Zelf pleegde hij in zijn ondergrondse bunker in Berlijn zelfmoord. Aan het einde van zijn regering lagen Duitsland en een groot deel van Europa in puin en waren er tientallen miljoenen doden te betreuren. Hitler was een gedecoreerde veteraan uit de Eerste Wereldoorlog. In 1919 werd hij lid van de voorloper van de nazipartij (DAP) en in 1921 werd hij de leider van de NSDAP. In 1923 pleegde hij een poging tot staatsgreep, bekend als de Bierkellerputsch bij de Bürgerbräukellerbierhal in München. De mislukte staatsgreep leidde tot de opsluiting van Hitler, een periode waarin hij zijn memoires, Mein Kampf, schreef. Na zijn vrijlating in 1924 kreeg hij steeds meer steun onder de Duitse kiezers. Hitler promootte pangermanisme, antisemitisme en anticommunisme met charismatische redevoeringen en propaganda. Hij werd in 1933 tot rijkskanselier benoemd en transformeerde de Weimarrepubliek in het Derde Rijk, een eenpartijdictatuur gebaseerd op de totalitaire en autocratische ideologie van het nationaalsocialisme. Het was duidelijk de bedoeling van Hitler om in Europa een Nieuwe Orde van absolute nazi-Duitse hegemonie te vestigen. Zijn buitenlandse en binnenlandse politiek had tot doel Lebensraum te scheppen voor wat hij zag als het "Arische ras". Dit vereiste de herbewapening van Duitsland, wat leidde tot de bezetting van het Tsjechische deel van Tsjecho-Slowakije en de invasie van Polen door de Wehrmacht in 1939. Zo begon de Tweede Wereldoorlog in Europa. Onder leiding van Hitler bezetten Duitse troepen en hun Europese bondgenoten tussen 1940 en 1943 het grootste deel van Europa en Noord-Afrika. Vanaf 1943 drongen de geallieerde legers de Duitsers weer terug, waarna ze Duitsland in het voorjaar van 1945 uiteindelijk versloegen en bezetten. Hitlers bewind leidde tot tientallen miljoenen doden, waaronder de systematische moord op miljoenen burgers, waaronder ongeveer zes miljoen Joden en tussen de 500.000 en 1.500.000 Roma.

Wezen

Charles André Joseph Marie de Gaulle (; Rijsel, 22 november 1890 – Colombey-les-Deux-Églises, 9 november 1970) was een Frans militair en politicus. Hij vocht tijdens de Eerste Wereldoorlog als officier in de Slag bij Verdun en was de leider van een Franse regering in ballingschap tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Gaulle was van 1959 tot 1969 de 18e president van de Franse Republiek en de grondlegger van de Vijfde Republiek. Het gaullisme blijft een belangrijke politieke ideologie in het huidige Frankrijk. De Gaulle stuurde aan op een herstelling van de Franse macht met een politiek van grandeur. Zo moderniseerde hij de Franse economie, voerde hij een onafhankelijke diplomatie en stelde hij de Force de frappe in.

Wezen

Lionel Andrés Messi Cuccitinni (Rosario (Argentinië), 24 juni 1987), kortweg Lionel Messi, is een Argentijns voetballer die doorgaans als aanvaller speelt. Hij wordt beschouwd als een van de beste spelers aller tijden. Messi stroomde in 2004 door vanuit de jeugdopleiding van FC Barcelona, waar hij al zijn successen behaalde totdat hij in augustus 2021 gedwongen de club verliet en een tweejarig contract tekende bij Paris Saint-Germain, die hij medio 2023 verliet voor Inter Miami. Vanwege zijn lengte en snelheid draagt hij de bijnaam La Pulga (De Vlo). In 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021 en 2023 werd hij uitgeroepen tot beste voetballer ter wereld, een record. Ook won Messi zesmaal de Europese Gouden Schoen, tevens een record. Met 47 officiële voetbalprijzen is Messi de meest gedecoreerde voetballer aller tijden. In 2005 debuteerde Messi in het Argentijns voetbalelftal, waarmee hij in 2021 en 2024 de Copa América won en in 2022 wereldkampioen werd. Hij is sinds 2011 aanvoerder van La Albiceleste, kroonde zich in 2016 tot topscorer aller tijden en werd in 2021 recordinternational. Hij nam zes keer deel aan het wereldkampioenschap voetbal en is recordhouder met meest gespeelde wedstrijden op een WK.

Wezen

Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron (; Amiens, 21 december 1977) is een Frans politicus en sinds 14 mei 2017 de president van Frankrijk. Macron wordt doorgaans omschreven als sociaal-liberaal en was eerder minister van Economische, Industriële en Digitale Zaken in de regering van premier Manuel Valls. Macron richtte in 2016 de beweging En Marche op en won in 2017 de Franse presidentsverkiezingen van Marine Le Pen, waarmee hij de jongste president uit de Franse geschiedenis werd. In 2022 werd hij herkozen voor een tweede ambtstermijn. Uit hoofde van zijn functie is hij tevens co-vorst van Andorra.

Wezen

Elizabeth Alexandra Mary (Londen, 21 april 1926 – Balmoral Castle (Schotland), 8 september 2022) was als Elizabeth II van 6 februari 1952 tot haar overlijden op 8 september 2022 constitutioneel koning, met aanspreektitel Koningin, van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland. Tevens was zij staatshoofd van twaalf Commonwealth realms die in de loop van haar koningschap onafhankelijk werden, namelijk; Jamaica, de Bahama's, Grenada, Papoea-Nieuw-Guinea, de Salomonseilanden, Tuvalu, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Antigua en Barbuda, Belize en Saint Kitts en Nevis. Ze was de vierde monarch van de Windsor-dynastie. Elizabeth trouwde op 20 november 1947 met Philip Mountbatten, een Griekse prins die in 1947 de Britse nationaliteit verkreeg. Zij waren verre verwanten. Beiden waren nakomelingen van koningin Victoria (hun betovergrootmoeder). Philip was een achterkleinzoon van de dochter van koningin Victoria, prinses Alice, en Elizabeth was een achterkleindochter van Alices broer, koning Edward VII. Beiden stamden ook af van koning Christiaan IX van Denemarken, Philip in de mannelijke lijn en Elizabeth via haar overgrootmoeder koningin Alexandra, dochter van Christiaan IX en echtgenote van koning Edward VII van het Verenigd Koninkrijk, de overgrootvader van Elizabeth. Philip overleed op 9 april 2021 op 99-jarige leeftijd. In 2012 vierde ze haar diamanten jubileum als vorstin. Vanaf het overlijden op 13 oktober 2016 van de Thaise koning Bhumibol was zij de langst regerende monarch en het langst regerende staatshoofd ter wereld. Ze is na Lodewijk XIV tweede in de rangorde van langstzittende vorsten in de geschiedenis van de mensheid. In 2022 vierde ze haar platina jubileum als vorstin.

Wezen

Barack Hussein Obama II (Honolulu, Hawaï, 4 augustus 1961) is een Amerikaans politicus, advocaat en schrijver. Hij was de 44e president van de Verenigde Staten, in functie van 20 januari 2009 tot 20 januari 2017 gedurende twee ambtsperioden. Hij was de eerste Amerikaanse president van (deels) Afrikaanse afkomst. Tussen 3 januari 2005 en 16 november 2008 was Obama senator voor Illinois en voordien was hij staatssenator in de wetgevende vergadering van zijn thuisstaat. Na het verslaan van de Republikeinse kandidaat John McCain tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen 2008 werd hij op 20 januari 2009 tijdens de inauguratie op het Capitool beëdigd als president. Op 9 oktober 2009 kreeg Obama de Nobelprijs voor de Vrede. Hij werd herverkozen bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2012 door de Republikeinse kandidaat Mitt Romney met voorsprong qua kiesmannen te verslaan, maar minder afgetekend qua stemmenaantal en met een kleinere marge dan bij zijn overwinning in 2008.

Wezen

Vladimir Vladimirovitsj Poetin (Russisch: Владимир Владимирович Путин, ) (Leningrad, 7 oktober 1952) is een Russische politicus en de 2de en 4de president van de Russische Federatie.

Wezen

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (Funchal, 5 februari 1985) is een Portugese voetballer die bij voorkeur als spits speelt. Hij wordt beschouwd als een van de beste spelers aller tijden en staat sinds 30 december 2022 onder contract bij het Saoedische Al-Nassr waar hij ruim 285 miljoen dollar per jaar verdient. Dit salaris maakt van Ronaldo de best betaalde voetballer ooit. Tot 2013 was hij de duurste voetballer aller tijden. In 2015 werd hij de all-time topscorer van de UEFA Champions League/Europacup I alsmede de meest scorende Real Madrid-speler ooit. Hij voegde zich in 2018 bij het tiental spelers dat de Europacup I/UEFA Champions League minimaal vijfmaal won en de enige speler die dit presteerde met twee verschillende clubs. Op zijn palmares als clubspeler prijken verder zeven landstitels, vijf nationale bekers, zes nationale supercups, drie Europese supercups en vier wereldkampioenschappen voor clubs. Ronaldo is de enige voetballer ooit die op zes wereldkampioenschappen voor landenteams wist te scoren. Ronaldo debuteerde in 2003 in het Portugees voetbalelftal, waarvan hij in 2008 aanvoerder en 2014 topscorer aller tijden werd. Op het door Portugal gewonnen Euro 2016 werd hij recordinternational. Ronaldo werd in 2008, 2013, 2014, 2016 en 2017 uitgeroepen tot beste voetballer ter wereld en is recordhouder van het aantal interlanddoelpunten wereldwijd. Op 23 maart 2023 speelde Ronaldo zijn 197e interland voor Portugal en nam hiermee het record van Bader Al-Muttwa over van meest gespeelde interlands, wat hij op 10 december 2022 al had geëvenaard.

Wezen

Victor Marie Hugo (Besançon, 26 februari 1802 – Parijs, 22 mei 1885) was een Frans schrijver, dichter, essayist en staatsman en wordt beschouwd als een van de belangrijkste en invloedrijkste Franse romantische auteurs van de 19e eeuw. Hij schreef romans, gedichten, toneelstukken, essays en politieke toespraken en liet ook een uitgebreide briefwisseling na. Victor Hugo werd sterk beïnvloed door François René de Chateaubriand. Hugo publiceerde zijn eerste dichtbundel in 1822.

Wezen

William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, ± 23 april OS 1564, gedoopt 26 april 1564 – aldaar, 23 april OS 1616) was een Engels toneelschrijver, dichter en acteur. Shakespeare wordt gezien als de grootste schrijver die Engeland ooit heeft voortgebracht; niet alleen vanwege de kwaliteit van zijn werken, maar ook vanwege zijn enorme invloed op de Engelse taal, waarin nog steeds honderden woorden, uitdrukkingen en citaten aan hem zijn toe te schrijven. Hij schreef 154 sonnetten en een aantal langere gedichten en kan beschouwd worden als de eerste moderne toneelschrijver. Zijn toneeloeuvre bestaat uit 38 werken, verdeeld over drie genres: tragedies, historische stukken en komedies over tijdloze, universele thema's die tot op de dag van vandaag gebruikt worden voor theaterbewerkingen, opera's, musicals en films.

Wezen

Lodewijk XIV van Frankrijk (Frans: Louis XIV; Kasteel van Saint-Germain-en-Laye, 5 september 1638 – Kasteel van Versailles, 1 september 1715), bekend als Lodewijk de Grote (Louis le Grand) en de Zonnekoning (le Roi-Soleil), was een telg uit het koninklijke huis Bourbon. Hij was van 1643 tot aan zijn dood in 1715 koning van Frankrijk en Navarra. Lodewijk XIV was een zoon van Lodewijk XIII van Frankrijk en Anna van Oostenrijk. Na de vroegtijdige dood van zijn vader werd hij op vierjarige leeftijd koning. Kardinaal Mazarin leidde de Franse politiek tijdens de minderjarigheid van Lodewijk, waarbij hij het beleid van kardinaal de Richelieu voortzette. Op vijftienjarige leeftijd werd Lodewijk XIV gekroond, maar pas na de dood van Mazarin in 1661 nam hij het bewind zelf in handen. Met behulp van zijn ministerraad, in het bijzonder Jean-Baptiste Colbert en François-Michel le Tellier, werden centralistische hervormingen doorgevoerd in het nog feodale Frankrijk. De adel raakte een aanzienlijk deel van zijn macht kwijt, in ruil voor een plaats aan het hof van de koning in het nieuwgebouwde Kasteel van Versailles. Lodewijk XIV wordt vaak gezien als het ultieme voorbeeld van een absolute vorst. Door het voeren van oorlogen met buitenlandse mogendheden, met name Spanje, het Heilige Roomse Rijk en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, wist Lodewijk XIV de noord- en zuidgrens van Frankrijk te verleggen op Duits, Nederlands en Spaans grondgebied. Door de vele oorlogen die Lodewijk voerde raakte de Franse staat nagenoeg bankroet. De Zonnekoning was een belangrijke beschermheer van de kunsten en daardoor wordt vaak aan zijn regeerperiode gerefereerd als de Grand Siècle (Grote Eeuw). In deze periode floreerden kunstenaars als Molière, Racine, Rigaud, Lully en Le Nôtre. Lodewijk XIV overleed in 1715 op 76-jarige leeftijd na een koningschap van 72 jaar. Hij werd opgevolgd door zijn achterkleinzoon Lodewijk XV, daar eerder zijn zoon en kleinzoon waren overleden en de Spaanse tak van het Huis Bourbon was uitgesloten van successie.

Wezen

François Gérard Georges Nicolas Hollande (; Rouen, 12 augustus 1954) is een Frans politicus. Hij was van 15 mei 2012 tot en met 14 mei 2017 president van Frankrijk. Hollande is lid van de Parti socialiste (PS). Hij was van 1997 tot 2008 partijvoorzitter van de Parti Socialiste, tegelijkertijd tussen 2001 en 2008 burgemeester van Tulle en van 2008 tot 2012 voorzitter van de departementsraad voor Corrèze. Hij was bij de Franse presidentsverkiezingen van 2012 de kandidaat van zijn partij, versloeg zittend president Nicolas Sarkozy en werd daardoor de 24e president van Frankrijk. Zijn vorige partner Ségolène Royal was de kandidaat van de PS voor de Franse presidentsverkiezingen van 2007. Hollande werd in januari 2014 bij gelegenheid van een officieel bezoek aan Nederland als Ridder-Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw opgenomen. Op 7 juli 2024 werd hij herkozen als parlementslid voor Corrèze.

Wezen

Wolfgang Amadeus Mozart (Salzburg, 27 januari 1756 – Wenen, 5 december 1791), doopnaam Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart, was een uit het prinsaartsbisdom Salzburg afkomstige componist, pianist, violist en dirigent. Hij excelleerde in elke courante muziekvorm uit zijn tijd, met name in opera, de symfonie, het pianoconcert en kamermuziek. De muziek die hij als volwassene componeerde, geworteld in Oostenrijkse en Zuid-Duitse tradities, maar gekleurd door de Italiaanse opera, kenmerkt zich door haar melodische schoonheid, formele perfectie en rijkdom van harmonie en textuur. Samen met Johann Sebastian Bach en Ludwig van Beethoven wordt Mozart beschouwd als componist die binnen een traditie nieuwe muzikale concepten bedacht en die diepgaande invloed uitoefende op alle na hem komende componisten. Zijn werk wordt gerekend tot de muziek van de klassieke periode. Met Joseph Haydn en Ludwig van Beethoven vormt hij, muziekhistorisch gezien, de Eerste Weense School. Mozart was een wonderkind, dat op uitzonderlijk jonge leeftijd viool, klavecimbel en orgel speelde en kwalitatief hoogstaand werk componeerde. Hij was een veelzijdig componist. Hij schreef vocale muziek in de genres opera, Singspiel en mis. Daarnaast componeerde hij instrumentale orkestmuziek, zoals symfonieën, serenades en divertimenti en soloconcerten, vooral voor piano en orkest. Ook componeerde hij solomuziek, zoals pianosonates en kamermuziek, waaronder sonates voor diverse instrumentale bezettingen en strijkkwartetten en -kwintetten.

Wezen

Leonardo da Vinci (Anchiano (Vinci), 15 april 1452 - Amboise, 2 mei 1519) was een architect, uitvinder, ingenieur, filosoof, natuurkundige, scheikundige, anatoom, beeldhouwer, schrijver en schilder uit de Florentijnse Republiek, tijdens de Italiaanse renaissance. Hij wordt gezien als het schoolvoorbeeld van het renaissance-ideaal van de homo universalis en als genie.

Wezen

Alexander III van Macedonië (Oudgrieks: Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών, Aléxandros tritos ho Makedón) (Pella, 20 juli 356 v.Chr. — Babylon, 11 juni 323 v.Chr.), beter bekend als Alexander de Grote (Grieks: Μέγας Ἀλέξανδρος, Mégas Aléxandros of Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας, Aléxandros ho Mégas) was koning van Macedonië. Hij veroverde het Perzische Rijk tot aan de Indus, waardoor hij een van de grootste rijken uit de oudheid creëerde. Na de moord op zijn vader Philippus erfde Alexander een machtig koninkrijk en een ervaren leger. Hij hervatte het panhellenistische project van zijn vader door Macedonië en de Griekse poleis te verenigen in een coalitie vooraleer hij het Perzische Rijk binnenviel. In 334 v.Chr. vertrok hij naar Azië voor een veldtocht die tien jaar zou duren. Hij behaalde vele overwinningen tegen de Perzen, waarvan de Slag aan de Granicus, de Slag bij Issos en de Slag bij Gaugamela de belangrijkste waren. Na de dood van de Perzische sjah Darius III en de definitieve verovering van het Perzische Rijk, begon Alexander een veldtocht in de Indusvallei, waarin hij de Slag bij de Hydaspes won. In 326 v.Chr. weigerden zijn soldaten nog verder te gaan. Alexander besloot daarom terug te keren. Hij stierf in 323 v.Chr. op 32-jarige leeftijd in Babylon, voordat hij zijn plannen om Arabië te veroveren tot uitvoering had kunnen brengen. Na zijn dood bevochten zijn generaals elkaar in de Diadochenoorlogen en viel het rijk uiteen. Er zijn veel literaire werken over Alexander de Grote, maar er is geen enkel werk van een historicus uit zijn tijd overgebleven. Na zijn dood vormde zich een legende rond de persoonlijkheid van de jonge koning. Hij is ook nu nog terug te vinden in diverse westerse en oosterse culturen.

Wezen

Ronald Wilson Reagan (Tampico, Illinois, 6 februari 1911 – Los Angeles, Californië, 5 juni 2004) was de 40e president van de Verenigde Staten van 1981 tot 1989. Reagan ging, na een carrière als acteur, in de politiek. Als lid van de Republikeinse Partij was hij van 1967 tot 1975 de 33e gouverneur van Californië, alvorens hij als opvolger van de Democraat Jimmy Carter de 40e president van de Verenigde Staten werd en twee ambtstermijnen – van 1981 tot 1989 – in deze functie de Verenigde Staten regeerde. Reagans eerste termijn als president werd vooral gekenmerkt door een aanbodeconomisch beleid, later Reaganomics genoemd, met een nadruk op belastingverlagingen om economische groei te stimuleren, beperkingen op het geldaanbod om de inflatie te verlagen, het dereguleren van de economie, een afname van overheidsuitgaven en een beperking van de macht van vakbonden. Hij werd in 1984 herkozen als president. Zijn tweede termijn werd overheerst door buitenlandse gebeurtenissen, zoals het einde van de Koude Oorlog, de door hem uitgevoerde bombardementen op Libië in 1986 en het aan het licht komen van de Iran-Contra-affaire waardoor zijn regering grote imago-schade opliep: het bleek dat in het geheim wapens aan Iran geleverd waren, met de opbrengst waarvan de opstandelingen in Nicaragua gefinancierd waren. Reagan omschreef de Sovjet-Unie publiekelijk als "het rijk van het kwaad", en steunde anticommunistische bewegingen wereldwijd. Reagan zocht evenwel tegelijkertijd een diplomatieke uitweg voor de wapenwedloop tussen de VS en de Sovjet-Unie; dit resulteerde in het sluiten van het INF-verdrag waarin beide landen overeenkwamen een groot aantal (nucleaire) raketten te vernietigen.

Wezen

The Beatles was een rock- en popgroep uit de Engelse stad Liverpool. De groep was actief van 1960 tot 1970 en wordt algemeen beschouwd als de invloedrijkste band uit de geschiedenis van de popmuziek. De bezetting bestond uit John Lennon, Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr; eerdere leden waren Stuart Sutcliffe, Pete Best en Chas Newby. Al vrij snel na hun doorbraak kregen de leden van The Beatles te maken met hysterische reacties van voornamelijk jonge tienermeisjes, die tijdens concerten de muziek met hun gegil overstemden. Voor dit gedrag raakte de term “Beatlemania” in zwang. Tijdens hun carrière verrichtten ze pionierswerk in de geluidsstudio, waarvoor ze in brede kring lof oogstten. Onder hun invloed groeide de popmuziek uit van een op Amerikaanse rhythm-and-blues gebaseerd genre tot een veel breder georiënteerde muzieksoort. Met de ontwikkeling en de verfijning van hun muziek, geleid door het songwritersduo Lennon-McCartney, werden The Beatles steeds meer beschouwd als belichaming van de gezamenlijke idealen van de sociaal-culturele revoluties tijdens de jaren zestig. Tot de bekendste nummers van The Beatles behoren: I Want to Hold Your Hand, She Loves You, Yesterday, Michelle, Yellow Submarine, Lucy in the Sky with Diamonds, All You Need Is Love, Hey Jude, Let It Be, Help!, Penny Lane, In My Life, Here Comes the Sun, Strawberry Fields Forever en Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. The Beatles zijn tot nu toe de bestverkopende band in de geschiedenis, met een geschatte verkoop van meer dan 600 miljoen platen wereldwijd. De groep staat bovenaan de lijst van de succesvolste ‘Hot 100’-artiesten aller tijden van het Amerikaanse Billboard Magazine; in 2015 houdt de groep het record voor de meeste nummers-een op de Billboard Hot 100-lijst met twintig. The Beatles kreeg tien Grammy Awards, een Oscar voor beste originele muziek en vijftien Ivor Novello Awards. Collectief zijn The Beatles opgenomen in de 'Time 100: The Most Important People of the Century', een compilatie van de 100 invloedrijkste personen van de twintigste eeuw van het tijdschrift Time. The Beatles staan nummer 1 op de lijst van de 100 invloedrijkste artiesten die door het Amerikaanse muziektijdschrift Rolling Stone werd samengesteld. De groep werd ingewijd in de Rock and Roll Hall of Fame in 1988 en alle vier leden individueel tussen 1994 en 2015. Als echte hoogtepunten in het repertoire gelden de albums A Hard Day's Night (1964, soundtrack van de gelijknamige film), Rubber Soul (1965), Revolver (1966), Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967), The Beatles (1968) en Abbey Road (1969). Hun album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band uit 1967 geldt als een mijlpaal in de popgeschiedenis.

Wezen

Gaius Julius Caesar (Latijnse uitspraak: [ˈgaːius ˈjuːlius ˈkaɪsar]; Latijn: C·IVLIVS·C·F·C·N·CAESAR, of Gaius Iulius Gaii filius Gaii nepos Caesar; na 42 v.Chr. IMP·C·IVLIVS·CAESAR·DIVVS, of Imperator Gaius Iulius Caesar divus) (Rome, 12 of 13 juli ± 100 v.Chr. – aldaar, Idus van maart (15 maart) 44 v.Chr.) was een Romeins politicus, generaal en schrijver. Hij doorliep zowel een militaire als politieke loopbaan en werd na de verovering van Gallië en de daaropvolgende burgeroorlog tegen Pompeius dictator van het Romeinse Rijk. Door zijn bewind werd de Romeinse Republiek omgevormd tot het Romeinse Keizerrijk. Hij wordt meestal kortweg Julius Caesar of Caesar genoemd.

Wezen

De kat of huiskat (Felis catus) is een van de oudste huisdieren van de mens. Het is een gedomesticeerd, vleesetend zoogdier uit de familie van de katachtigen (Felidae). Ook het woord poes is gangbaar, soms meer specifiek in het geval van een vrouwelijke kat. Een mannelijke kat heet een kater, en een jong katje een kitten. De soort werd ongeveer 9.500 jaar geleden gedomesticeerd uit de Afrikaanse wilde kat (Felis lybica) in het Nabije Oosten, waar katten werden aangetrokken door knaagdieren die bij menselijke nederzettingen en voedselvoorraden voorkwamen. Tegenwoordig behoort de huiskat tot de meest gehouden gezelschapsdieren ter wereld. Naast hun rol als huisdier leven veel katten (half)verwilderd in stedelijke en landelijke gebieden. Door hun grote aanpassingsvermogen hebben huiskatten zich verspreid over vrijwel alle continenten, op Antarctica na, waar zij soms een aanzienlijke invloed kunnen hebben op inheemse dierpopulaties. Katten kenmerken zich door hun lenige lichaamsbouw, scherpe intrekbare klauwen, uitstekende zintuigen en sterk ontwikkelde jachtinstinct. Hoewel ze vaak solitair (zelfstandig) leven, zijn ze ook sociaal in staat om langdurige relaties met soortgenoten en mensen aan te gaan. Typisch kattengedrag is onder meer het miauwen, spinnen, besluipen van prooien, klimmen en afbakenen van territorium. Van de wereldwijde kattenpopulatie zijn ongeveer 1–2% raskatten, behorende tot een honderdtal rassen die verschillen in uiterlijk, vachtlengte, lichaamsbouw en karakter.

Wezen

Homeros (Oudgrieks: Ὅμηρος, Hómēros) was een Griekse dichter en zanger die leefde van ca. 800 v.Chr. – ca. 750 v.Chr. Hij vervaardigde epische gedichten, waarin hij een groot aantal overgeleverde heldensagen, godenverhalen en mythische vertellingen uit zijn cultuur verwerkte. Twee epische gedichten, de Ilias en de Odyssee, de oudst bekende en bewaard gebleven literaire werken van de Griekse letterkunde, worden aan hem toegeschreven. Hier bestaat echter al lange tijd grote onzekerheid over. Het wordt zelfs betwist dat beide werken door één auteur zijn vervaardigd. De historicus en schrijver Simon Sebag Montefiore schrijft in zijn boek "Wereld" (2022): Tussen 750 en 650 schreef een groep schrijvers, later gepersonaliseerd als 'Homeros', twee grote epische gedichten, de Ilias en de Odyssee, waarin oude Myceense verhalen zijn samengenomen. Veel mensen schrijven, in navolging van de Romeinen, Homerus.

Wezen

Jacques René Chirac (; Parijs, 29 november 1932 – aldaar, 26 september 2019) was een Frans politicus van de UDR, RPR en UMP en de 22e president van Frankrijk van 1995 tot 2007. Eerder was hij premier van Frankrijk van 1974 tot 1976 en opnieuw van 1986 tot 1988 en burgemeester van Parijs van 1977 tot 1995.