Kaarten›Kennis

Fascisme

Totalitair politiek systeem met nadruk op nationalisme, revanchisme en militarisme

Fascisme (Italiaans: fascismo) is een totalitaire ideologie en politiek stelsel met, anders dan het eveneens totalitaire, communistische marxistisch leninisme en maoïsme, een sterke nadruk op revanchistisch nationalisme en militarisme. Het fascisme wordt als extreemrechts gezien binnen het politieke links-rechts spectrum. Het fascisme als politiek stelsel werd als eerste ingesteld in Italië van 1922 tot 1943. Van 1933 tot 1945 bloeide in Duitsland onder Adolf Hitler en zijn NSDAP het nationaalsocialistische bewind, dat vaak met het fascisme vergeleken wordt. Onder het fascisme krijgt één politieke partij of één persoon alle politieke macht in de staat. Partijmilities in uniform, massademonstraties, extreem nationalisme, het zoeken van publieke vijanden, nadruk op nationale frustraties en verheerlijking van de leider, moeten het volk tot een nationale eenheid smeden. Fascisme in strikte zin omvat niet het Duitse nationaalsocialisme, dat een andere maatschappijopvatting heeft, met minder corporatisme. Toch worden beide stromingen – het nationaalsocialisme en het eigenlijke fascisme – vaak samen aangeduid met fascisme. In Italië was het fascisme aan de macht van 1922 tot 1943, onder leiding van Benito Mussolini, die zich Il Duce (de leider) liet noemen. Heden ten dage verwijst de term naar een regeringssysteem dat op dat van Mussolini lijkt: de natie staat boven het individu. staatsgeweld is legitiem. gebruik van moderne propagandatechnieken toepassing van censuur, om politieke tegenstand de kop in te drukken en zo het voortbestaan van het systeem te waarborgen. de economie en de sociale maatschappij worden verregaand van bovenaf gecontroleerd en gereglementeerd, en nationalisme omhelsd. De term fascisme is afkomstig van de door Mussolini opgerichte groepering (1919), de Fasci di Combattimento. Het Italiaanse fascio betekent 'bundel' in de zin van een politieke groepering. Ook is er verwantschap met de Latijnse term fasces cum securibus, het Oud-Romeinse symbool van autoriteit (een bundel roeden om een bijl heen, waarvan het blad uitsteekt) en het recht om straf uit te delen. Een Romeinse ambtsdrager kreeg een aantal lictoren, naargelang zijn ambtelijke status, toegewezen die zulke roedenbundels voor hem uitdroegen. Het fascistische bewind verwees veelvuldig naar de gloriedagen van het Romeinse Rijk. De filosofische grondlegger van het fascisme is Giovanni Gentile.